Świadczenia wychowawcze

Świadczenie wychowawcze ma na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb. Świadczenie to przysługuje do ukończenia przez dziecko 18. roku życia.

Osoby uprawnione do świadczenia wychowawczego:

Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje:

  • matce
  • ojcu
  • opiekunowi faktycznemu (tj. osoba faktycznie sprawująca opiekę nad dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka)
  • opiekunowi prawnemu dziecka

Zbieg uprawnień do świadczenia wychowawczego:

W przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia wychowawczego rodziców, opiekunów prawnych lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem.

Jeżeli opieka nad dzieckiem jest jednocześnie sprawowana przez oboje rodziców, opiekunów prawnych lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek.

Kryterium dochodowe przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego.

Świadczenia wychowawcze na kolejne dziecko/dzieci w wieku poniżej 18. roku życia, inne niż pierwsze dziecko, przysługują niezależnie od dochodu.

Natomiast przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie (tj. jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia) uzależnione jest od spełnienia przez rodzinę ustawowego kryterium dochodowego, które wynosi:

  • 800,00 zł na osobę w rodzinie,
  • 1200,00 zł na osobę w rodzinie w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne.

Wysokość świadczenia wychowawczego:

Świadczenie wychowawcze przysługuje w wysokości 500,00 zł miesięcznie.
Jednakże w przypadku:

  • urodzenia dziecka
  • ukończenia przez dziecko 18. roku życia
  • gdy dziecko jest pod naprzemienną opieką obydwojga rodziców rozwiedzionych żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu

kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę

Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego:

Ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka.

Wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o to świadczenie.

Wnioski o ustalenie prawa do świadczeń wychowawczych mogą być również składane drogą elektroniczną za pomocą systemu teleinformatycznego:

  • utworzonego przez ministra właściwego do spraw rodziny
  • udostępnianego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych
  • banków krajowych
  • wskazanego w informacji zamieszczonej na stronie Biuletynu Informacji Publicznej ministra właściwego do spraw rodziny po uzgodnieniu z ministrem do spraw informatyzacji

Ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2016/2017

Pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 01.04.2016 r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r.

Prawo do świadczenia wychowawczego na w/w okres ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, nie wcześniej niż od dnia urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką lub przysposobienia dziecka, do dnia 30 września 2017 r.

W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa wyżej, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014.

Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.

W przypadku gdy prawo do świadczenia wychowawczego ustala się na dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego, ustalając dochód, uwzględnia się tylko dochód dziecka.

Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności do dnia 30 września 2017 r. Jeżeli jednak orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności zostało wydane na krótszy okres czasu, prawo do świadczenia wychowawczego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.

Formy wypłaty przyznanych świadczeń wychowawczych:

Świadczenia wychowawcze wypłacane są w formie pieniężnej. Jednakże gdy osoba otrzymująca te świadczenia marnotrawi je lub wydatkuje niezgodnie z celem, organ właściwy przekazuje należne tej osobie świadczenie wychowawcze w całości lub w części w formie rzeczowej lub w formie opłacania usług.

Wywiad środowiskowy a świadczenie wychowawcze:

Jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego lub osoby pobierającej to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, wydatkowania świadczenia niezgodnie z celem lub marnotrawienia świadczenia wychowawczego, organ właściwy może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm.), w celu weryfikacji tych wątpliwości.

W przypadku, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze uniemożliwi przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub nie udzieli podczas tego wywiadu wyjaśnień co do okoliczności objętych wywiadem, organ właściwy odmawia przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia.

Natomiast gdy osoba pobierająca świadczenie wychowawcze uniemożliwi przeprowadzenie w/w wywiadu lub nie udzieli podczas tego wywiadu wyjaśnień co do okoliczności objętych wywiadem, wstrzymuje się wypłatę przyznanego świadczenia wychowawczego. Wznowienie jego wypłaty nastąpi od miesiąca, w którym przeprowadzony zostanie w/w wywiad środowiskowy, jeżeli osoba spełnia warunki określone w ustawie.

Świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli:

  • dziecko pozostaje w związku małżeńskim
  • dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej
  • członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Ustalenie prawa do świadczeń wychowawczych na kolejny okres 2017/2018:

Wnioski w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na kolejny okres przyjmowane będą od dnia 01 sierpnia 2017 r.

W przypadku gdy osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze na kolejny okres złoży wniosek wraz z dokumentami do dnia 31 sierpnia 2017 r., ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz wypłata tego świadczenia przysługująca za miesiąc październik nastąpi do dnia 31 października 2017 r.

Natomiast w przypadku gdy osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze na kolejny okres złoży wniosek wraz z dokumentami w okresie od dnia 01 września 2017 r. do dnia 31 października 2017 r., ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz wypłata świadczenia przysługującego za miesiąc październik nastąpi do dnia 30 listopada 2017 r.

Nienależnie pobrane świadczenia

W przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego osoba otrzymująca w/w świadczenie jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego to świadczenie. Niepoinformowanie o zaistniałych zmianach w odpowiednim terminie może skutkować obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych, tj. świadczeń:

  • wypłaconych mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania;
  • przyznanych lub wypłaconych na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;
  • wypłaconych w przypadku o którym mowa w art. 16 a ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze;
  • przyznanych na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo przyznane na podstawie decyzji, która następnie została uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego;/
  • wypłaconych innej osobie niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze, z przyczyn niezależnych od organu, który tę decyzję wydał.

Od nienależnie pobranych świadczeń wskazanych w pkt 1-3 i 5 naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie. Odsetki te nalicza się od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty.

Kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z wypłacanego świadczenia wychowawczego, wypłacanych świadczeń rodzinnych oraz wypłacanych zasiłków dla opiekunów, o których mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, lub egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.